Шашыраңқы склерозы бар науқастарға көмек көрсету қоры
Көптеген пациенттер дәрігерлерден күн астында жүруге қатаң тыйым салынатынын естиді. Алайда мұндай көзқарасты қайта қарастырған жөн. Шынында да, ағзаның шамадан тыс қызуы мен күнге күюден пайда болатын күйік аутоиммундық аурулары бар адамдар үшін ерекше қауіпті. Бірақ бұл күн сәулесінен толықтай бас тарту керек дегенді білдірмейді.
Күн сәулесін қауіпсіз мөлшерде қабылдау ағзада D3 дәруменінің түзілуіне ықпал етеді, көңіл күйді жақсартады, тәуліктік ырғақтарды тұрақтандыруға және мазасыздықты азайтуға көмектеседі. Ең бастысы - қауіпсіздік ережелерін сақтау.
✔ Күнге қай уақытта шыққан дұрыс?
Ең қауіпсіз уақыт - таңғы сағат он бірге дейін және кешкі сағат бестен кейін, күн сәулесінің белсенділігі төмендеген кезде. Таңғы және кешкі күн сәулесі теріге жұмсағырақ әсер етеді және ағзаның шамадан тыс қызу қаупін азайтады.
✔ Қалай бастау керек?
Күнге біртіндеп үйрену қажет.
— Бірінші күні таңертең және кешке - ашық күн астында 10 минуттан, күннен қорғайтын кремсіз.
— Екінші күні таңертең және кешке - 15 минуттан.
— Үшінші күні - 20 минуттан, одан әрі уақытты біртіндеп өзіңізге жайлы мөлшерге дейін арттыруға болады.
Маңызды: егер тері қызарса немесе дене қызып кетсе, күн астында болу уақытын қысқарту керек. Ағзаны «төзімділікке тексерудің» қажеті жоқ.
✔ Көлеңкеде де күн сәулесі бар
Көпшілік ағаштың немесе қолшатырдың астында күн сәулесі әсер етпейді деп ойлайды. Бұл дұрыс емес. Шашыраңқы ультракүлгін сәулелер көлеңкеде де жетеді. Сонымен бірге көлеңкедегі салқындық сезімі алдамшы болуы мүмкін, сондықтан ағзаның қызып кетуін байқамай қалмау маңызды.
✔ Қалай қорғануға болады?
Егер күн астында ұзақ уақыт қалатын болсаңыз немесе жай ғана серуенге шықсаңыз, денені жауып тұратын жеңіл киім пайдаланыңыз:
— жеңі ұзын жеңіл көйлек немесе жейде;
— ұзын белдемше немесе шалбар;
— кең жиекті бас киім;
— күннен қорғайтын көзілдірік.
Бұл әсіресе терісі сезімтал және дене қызуының көтерілуіне бейім адамдар үшін маңызды.
✔ Қоңырқай теріге күн сәулесі көбірек қажет болуы мүмкін
Терісі қоңырқай адамдарда меланин мөлшері жоғары болғандықтан, күн сәулесінің әсерінен D3 дәруменінің дәл сондай мөлшерін түзу үшін көбірек уақыт қажет болуы мүмкін. Сондықтан таңғы және кешкі серуен ұзағырақ - шамамен 40-60 минут болуы мүмкін, бірақ бәрібір сақтық қажет.
D3 дәруменін жазда қабылдау керек пе? Иә, әсіресе аутоиммундық аурулар кезінде
Күн сәулесінде тұрақты әрі қауіпсіз болғанның өзінде аутоиммундық аурулары бар пациенттерде D3 дәруменінің жеткілікті деңгейі әрдайым қамтамасыз етіле бермейді. Бұған зат алмасу ерекшеліктері, дәрілік терапия, қабыну үдерістері және ашық ауада болу уақытының шектеулілігі әсер етуі мүмкін.
Сондықтан жаз мезгілінде де қандағы 25(OH)D деңгейін бақылау маңызды. Осы мақалада ұстанатын мақсатты деңгей - 70-100 нг/мл.
✔ Аутоиммундық аурулары бар пациенттер үшін жазғы мөлшер (талдаудан кейін)
— тәулігіне 5 000-20 000 халықаралық бірлік (ХБ) - дәрігердің және зертханалық көрсеткіштердің бақылауымен;
— кейбір жағдайларда талдау нәтижелері мен тағайындалған сызбаға байланысты препаратты күнара қабылдау қарастырылуы мүмкін.
Маңызды: D3 дәрумені майда еритін дәрумен. Оны тамақпен бірге, құрамында майы бар тағаммен қабылдаған дұрыс.
Толығырақ: D3 дәруменінің иммунитет пен ағза денсаулығын қолдаудағы рөлі туралы мақала
Егер 25(OH)D көрсеткіші мақсатты деңгейден төмен болса, жаз мезгілінде де дәрігермен бірге қосымша D3 қабылдау қажеттігін және мөлшерін анықтаған жөн.
Қорытынды
D3 дәрумені қыста ғана емес, жазда да маңызды, әсіресе аутоиммундық аурулары бар адамдар үшін. Күн сәулесі жеткілікті болғанның өзінде оның деңгейіне дәрілік терапия, зат алмасу ерекшеліктері, қабыну және ашық ауада аз жүру әсер етуі мүмкін.
✅ Тек күн сәулесіне сеніп қалмау керек - 25(OH)D деңгейін жүйелі түрде тексеріп, нәтижесіне қарай D3 қабылдау сызбасын дәрігермен түзеткен дұрыс.
✅ Күн астында қауіпсіз мөлшерде болу пайдалы, бірақ дененің шамадан тыс қызуына және терінің күйіп қалуына жол бермеу қажет.
✅ Осы мақалада аутоиммундық аурулары бар пациенттер үшін 25(OH)D мақсатты деңгейі 70-100 нг/мл деп көрсетіледі.
✅ Жоғары дозаларды дәрігердің бақылауынсыз өз бетінше қабылдау қауіпті.
Қазақстанда шашыраңқы склероз немесе Девик ауруы (оптиконейромиелит) диагнозы бар пациенттерге D3 дәруменіне (25(OH)D) қан талдауын тегін тапсыру мүмкіндігі туралы емдеуші невропатологтан нақтылау қажет. Зерттеуге жолдама беру тәртібі медициналық көрсетілімдерге және қолданыстағы мемлекеттік медициналық көмек ережелеріне байланысты.
25(OH)D деңгейін уақытылы анықтау тапшылықты байқап, D3 қабылдау сызбасын дәрігермен бірге түзетуге мүмкіндік береді.
Құрметпен,
Ермаш Татьяна
